क्षमा

वंदनाचा वाढदिवस होता. विजय आणि मैत्रेयी सेलिब्रेशनच्या तयारीत होते. वंदना आणि विजय यांची मुलगी मैत्रेयी असे हे त्रिकोणी कुटुंब पुण्यात राहत होते. विजय खुप चांगला आर्टिस्ट – चित्रकार होता. वेगवेगळे पोर्ट्रेट काढून त्याचे प्रदर्शन तो आर्ट गॅलरीत भरवत असे. लोक आवडीने त्यानी काढलेली चित्र विकत घेत असत. वंदना म्हणजेच मैत्रेयीची आई, गायिका होती. शास्त्रीय गाण्याचे कार्यक्रम ती करत असे. विशेष म्हणजे यंदा वाढदिवसाच्या दिवशी तिचा गाण्याचा कार्यक्रम होता. आणि त्या कार्यक्रमात तिचा जाहीर सत्कार ही होणार होता. विजयला वंदनाच्या गाण्याचे आणि आवाजाचे कौतुक होते. वंदनाच्या आवाजाच्या प्रेमातच तो सुरुवातीला पडला होता त्यामुळे दुसऱ्या दिवशी तिचा सत्कार होणार म्हणून तो ही खुश होता. त्यामूळे त्या दिवसाची तिची जोरदार तयारी सुरू होती. तिला आपण रात्री बाराला सरप्राईज देऊ असा विजयचा बेत होता. त्यासाठी विजय वंदनाची नजर चुकवून ती तयारी करत होता. वंदना तिच्या कार्यक्रमाची तालीम करत होती. मैत्रेयी तशी अजून फार लहान होती. अजाणती होती. त्यामुळे बाबा सांगेल ते छोटं छोटं काम करून ती सेलिब्रेशन मध्ये हातभार लावत होती. बघता बघता रात्रीचे साडे अकरा वाजले. बाहेरच्या लॉन मध्ये सगळी मांडणी करून झाली. मैत्रेयी झोपाळ्यावर खेळत बसली होती. शेजारी त्यांचा कुत्रा रुसी आपले पाय दुमडून झोपला होता. अवघ्या काही क्षणात वंदना तिथे येणार होती. टेबलावर सुरेख असा केक आणून ठेवला होता. केकच्या बाजूने आकर्षक मेणबत्याची रोषणाई केली होती. त्यामुळे केक अधिक उठून दिसत होता. बाजूला रंगीत फुलं ठेवली. झोपाळा ही सजवला. आता फक्त एकच गोष्ट राहिली. आपण स्वतः तयार केलेली भेट आणायला तो घरात गेला. मैत्रेयी झोपाळ्यावर बसून केककडे पाहत होती. तिला कधी एकदा वंदनाला सांगते असे झाले होते.

जसा विजय तिथून गेला. झोपाळ्यावरून उतरून ती पळतच वंदनाकडे गेली. वंदना खोलीत तिचा तंबोरा नीट करत होती. मैत्रेयीने तिला हाक मारली. वंदना तिच्या कामात इतकी व्यस्त होती, की तिचे मैत्रेयीकडे लक्ष गेले नाही. मैत्रेयीने शेवटी तिचा एक हात धरला आणि बाहेर येण्यासाठी खेचू लागली. या झटापटीत वंदनाच्या हातून तंबोरा सुटला. त्याची एक तार तुटली. तिला काही सुचेना. त्याच क्षणी तिने मैत्रेयीला बाहेर जायला सांगितले. तिचा चढलेला पारा बघून मैत्रेयी रडत रडतच बाहेर लॉन मध्ये आली. आली तशी समोर सजवून ठेवलेल्या टेबलाला येऊन धडकली. टेबलावरचे मांडलेले सगळे उलटे पडले.

अचानक टेबलवर ठेवलेल्या पेटत्या मेणबत्तीमूळे त्या लाकडी टेबलाने ही पेट घेतला. मैत्रेयी थोड्या अंतरावर तिकडेच पडली. आग लागलेली पाहून ती बावरली आणि बेशुद्ध झाली. रुसी त्यांचा पाळीव कुत्रा मोठ्याने भुंकू लागला. बघता बघता मैत्रेयीच्या कपड्याने पेट घेतला. रुसी मोठ्याने भुंकत वंदना जवळ आला. हातातला तंबोरा तिकडेच टाकून वंदना पळत बाहेर आली. बाहेर तुटलेला टेबल, विस्कटलेला केक आणि पेटलेली ठिणगी, त्यात पडलेली मैत्रेयी तिला दिसली. मैत्रेयीला तसेच कडेवर घेऊन तिने तडक जवळचे हॉस्पिटल गाठले.

थोड्याच वेळात त्या लॉन मध्ये विजय आला. विजयने तिथे जळलेले, तुटलेले टेबल पाहिले. उलटा पडलेला केक आणि हलणारा मोकळा झोपाळा पाहिला. ज्यावर त्याने मैत्रेयीला बसायला सांगितले होते. पण आता तिथे मैत्रेयी नव्हती. मनातला गोंधळ सावरे पर्यन्त रुसी तिथे आला. विजयला काही तरी खुणावू लागला. रुसीच्या मागोमाग विजय हॉस्पिटल पर्यन्त पोहोचला. तिकडे मैत्रेयीची चौकशी केली. रिसेप्शनला बसलेल्या बाईंनी विजयला तिसऱ्या मजल्यावर जायला सांगितले. धापा टाकत तो तिथवर पोहोचला. मैत्रेयी त्याला पहिल्याच रूम मध्ये बेशुद्ध पडलेली दिसली. वंदना तिथे पाठमोरी उभी होती. विजय आत आला. रडत रडतच ती विजयला म्हणाली “ इतका वेळ तू कुठे होतास ? “ वंदना घाबरली होती. तिला काहीच सुचत नव्हते. तशीच ती मैत्रेयीच्या बाजूला जाऊन बसली. विजय दोन्ही हात चेहऱ्यावर ठेवून मान खाली घालून तिथेच उभा होता. तेवढ्यात त्याच्या खांद्यावर कोणीतरी हात ठेवला. तिथल्या डॉक्टरांनी विजयला ओळखले होते. “ तुम्ही विजय सबनीस ना...पेंटींग्ज खूप छान असतात तुमचे... ही तुमची मुलगी का? “ ते विजयला म्हणले. विजयला मैत्रेयीच्या अपघाताने धक्का बसला होता. विजयने त्यांच्याकडे पाहून म्हणले, “ डॉक्टर ही माझी मुलगी, मैत्रेयी... ती ठीक आहे ना... तिला प्लीज तुम्ही शुद्धीत आणा. “ डॉक्टर त्याच्याकडे पाहत त्याला धीर देत म्हणाले, “ मैत्रेयीला हाताला थोडे भाजले... ती शुद्धीत आली की लगेच आपण उपचारांना सुरुवात करूया. ती आता ट्रॉमा मध्ये आहे, मैत्रेयी विल बी ऑल राईट.. डोन्ट वरी... “ तेवढ्यात मैत्रेयीने हालचाल केली. ती शुद्धीवर आली तशी वंदनाने तिला घट्ट मिठी मारली. डॉक्टरांनी तिच्या हाताला मलम पट्टी केली. तिचं बी पी चेक केलं. मैत्रेयी आता स्टेबल आहे असे सांगून डॉक्टर तिथून निघून गेले. मैत्रेयीचा लालसर झालेला हात वंदनाने हातात घेतला. तिच्याकडे पाहताना वंदनाचे डोळे भरून आले होते. मैत्रेयीला त्या दिवशी हॉस्पिटलमध्येच ठेवले होते. पूर्ण दिवस विजय आणि वंदना दोघे ही तिच्या जवळ होते. वंदनाने तिचा कार्यक्रम रद्द केला. विजय स्वतःला त्या अपघातासाठी दोषी मानत होता. त्याच्या डोळ्यांसमोर वंदनाचा सत्कार, त्याने सजवलेली भेट आणि बेशुद्धावस्थेत असलेली मैत्रेयी होती.

संध्याकाळ झाली. मैत्रेयीचे उपचार आता पूर्ण झाले होते. तिला घरी जाण्याची ही संमती मिळाली. तिघे ही घरी आले. वंदना मैत्रेयीला तिच्या खोलीत घेऊन गेली. विजय गाडी पार्क करायला गेला. वंदना मैत्रेयीच्या खोलीतून बाहेर आली. तिने बाहेर विस्कटलेले टेबल पाहिले. तिकडे सजवून ठेवलेले एक मोठे फलक तिला दिसले. रुसी तिच्या पायाशी आला. नंतर त्या फलकाकडे जाऊन ते फाडण्याचा पर्यन्त करू लागला. वंदनाने ते उघडून पाहिले. त्यात तिघांचे हसरे चेहरे रंगवलेले होते. त्यावर विजयची सही. विजयने वंदनाला भेट द्यायचे म्हणून ते पेंटिंग तयार केलेले होते आणि तेच आणण्यासाठी तो गेला होता हे वंदनाच्या लक्षात आले. तिची ही चूक झाली होती हे तिला तेव्हा जाणवले. ती तशीच आपल्या खोलीत गेली. तिकडे तिचा तुटलेल्या तारांचा तंबोरा होता. ती विजयला शोधत शोधत मैत्रेयीच्या खोलीत आली. तिकडे विजय पाठमोरा बसलेला होता. ती त्याला जाऊन बिलगली आणि रडायला लागली. वंदनाच्या हातात ते पेंटिंग होते. रडणाऱ्या वंदनाला शांत करत समोर बसवून त्याने एक हात पुढे करायला सांगितला. त्याचा एक हात मैत्रेयीच्या हातात होता. दुसऱ्या हाताने त्याने वंदनाच्या हातात एक चॉकलेट ठेवले आणि हॅपी बर्थडे इतकच म्हणले. ती तो हात घट्ट पकडुन विजयला म्हणली, “ सॉरी, मी चुकले ... विजय “ . विजयचा एक हात तेव्हा मैत्रेयीच्या हातात होता आणि एक हात वंदनाच्या हातात. पेंटिंग बाजूलाच ठेवलेले होते.

कथा इथेच संपली. एक गोष्ट या कथेतून मांडावीशी वाटते कि सुकून गेलेल्या फांदीला आलेले हिरवे पान म्हणजे “ माफी “ माफ करणाऱ्यापेक्षा, ती मागणारा ते हिरवे पान होतो. कारण माफी मागण्यात कारुण्य असते. विश्वास असतो. आशा असते. आपली चूक मान्य करणारे बलाढ्य मन असते. त्याला कुठलीच सीमा नसते. ना पदाची, ना वयाची. कुठल्या नातेसंबंधांचे दडपण नसते किंवा मान अपमानाची वादळे नसतात. ते निर्विकार असते.

एका मित्राने सांगितलेल्या वाक्यांने या कथेचा शेवट करते, तो म्हणतो “ चुरगळलेल्या फुलांच्या पाकळ्यांचा मागे उरलेला सुगंध म्हणजेच “ क्षमा “